Charakter tej ogromnej epoki ujawnia jej swoistą wielonurtowość, a zarazem jedność wynikającą z faktu, że cała średniowieczna Europa stanowiła kontynent chrześcijaństwa, które niepodzielnie rządziło myśleniem, odczuwaniem, postępowaniem, i twórczością ludzką. Aaron Guriewicz ujmuje tu tak:
"Niewiele (...) zrozumiemy z kultury średniowiecza, jeśli poprzestaniemy na opinii, że w okresie tym panowała ciemnota (...), gdyż wszyscy wierzyli w Boga - przecież bez tej ťhipotezyŤ, która dla człowieka średniowiecznego wcale nie była hipotezą, lecz (...) absolutną potrzebą jego całego światopoglądu i moralności, człowiek średniowieczny nie potrafił zrozumieć świata ani orientować się w nim. To, co jest mylne z naszego punktu widzenia, nie było wcale mylne dla ludzi średniowiecza, była to wyższa prawda, wokół której skupiały się wszystkie ich wyobrażenia i idee, od której były uzależnione ich kulturowe i społeczne wartości. Daną kulturę można zrozumieć tylko pod warunkiem ściśle historycznego traktowania jej, stosowania odpowiednich do niej mierników wartości".
     Wszechwładne panowanie światopoglądu religijnego nie wykluczało przecież twórczości świeckiej, jednakże "świeckość" nie oznaczała tu odcięcia się od chrześcijaństwa, lecz niesprzeczne z nim ukształtowanie świeckiej tematyki i ideologii dzieł.