Nazwa epoki
Ludzie średniowiecza nie znali nazwy, którą dziś opatrujemy ich epokę, tak jak my nie wiemy, jak nazwany zostanie czas i typ współczesnej nam kultury. Nazwę średniowiecza (tj. wieków średnich - z łac. media tempora) wprowadzili twórcy następnej w dziejach epoki, czyli renesansu; oznaczali nią tzw. okres przejściowy, rozciągający się między starożytnością a nowymi czasami odrodzenia. Przyjęte określenie było wyrazem pewnego lekceważenia żywionego dla tej "pośredniej" epoki, okresu jakoby "bezpłodnego, mrocznego i ciemnego". Średniowieczu zarzucano odejście od ducha wielkiej kultury antyku, jej zniekształcenie, a ponadto sprzeniewierzanie się ideałom pierwotnego chrystianizmu i uległości wobec zwycięskich barbarzyńców - zdobywców świetnego starożytnego cesarstwa rzymskiego. Rewizja ujemnych sądów o epoce rozpoczęła się dopiero w XVIII w., a nasiliła w XIX, kiedy to zauważono wielkość i potęgę jej sztuki, zwłaszcza późnośredniowiecznej. Gruntowne badania kultury wieków średnich doprowadziły do rehabilitacji tej długotrwałej i skomplikowanej epoki, i jakkolwiek zachowała ona swe miano, to przecież już wyzbyte ujemnego zabarwienia.