W tym wielowiekowym okresie uwydatnia się początkowo zjawisko wzajemnego przenikania się młodych, barbarzyńskich i pogańskich sopłeczeństw zachodniej Europy oraz chrześcijańskiej kultury późnego cesarstwa rzymskiego, które niemal w przeddzień swego upadku (476 r.) dokonało ostatecznego zespolenia tradycji kultury klasycznej i chrześcijańskiej. Barbarzyńcy, zetknąwszy się z kulturą podbitych, zaczęli jej ulegać, a przejmując ją, zatracili z wolna i przekształcili swą rodzimą tradycję i kulturę pogańską; dzieci barbarzyńców, chodząc do szkół klasztornych, pisały już i myślały w języku chrześcijańskich duchownych. Wytworzył się w ten sposób szczególny "STOP" kulturowy, który odcisną swe piętno na średniowiecznej cywilizacji.
     W tej długo trwającej epoce wyodrębniły się trzy okresy: wczesnego średniowiecza (V - X w.), jego rozkwitu (XI - XIII w.) i zmierzchu (XIV - XV w.). Stulecia od XI do XIV znaczone były szczególnie sporami o wyższość władz między papieżem a cesarstwem. Ówczesna Feudalna Europa , rozwarstwiona stanowo i monarchicznie, stanowiła jednak swego rodzaju jedność - wspólnotę - spojoną tą samą religią i nadrzędną władzę Kościoła reprezentującego powszechną, łacińską, ponad-narodową kulturę.
     Instytucja kościelna, dążąca do podporządkowania sobie wszystkich dziedzin życia, znalazła swoją świecką konkurencję: Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego . Jego władcy, którzy ogłosili się "z bożej łaski" spadkobiercami rzymskich cesarzy, uzurpowali sobie bowiem prawo do zwierzchności nad wszystkimi panującymi i najwyższy autorytet w kwestiach religii. Ostrość sporów i walk między obiema potęgami zachwiała ich powagą, nie doprowadziła wszakże do rozłamu europejskiej wspólnoty katolickiej, choć przygotowała jej przyszły szesnastowieczny kryzys.